เรื่องราวของวัตถุดิบที่หาได้ง่ายในชุมชน ต้นทุนทางภูมิปัญญาเป็นต้นทุนที่ยิ่งใหญ่ของเราเอง และสามารถเล่าเรื่องราวของกลุ่มที่ทำได้ ผลิตภัณฑ์ของกลุ่มที่มีเอกลักษณ์และออกแบบให้ทันสมัย และมีการย้อมสีจากธรรมชาติหาได้ง่ายจากพืชท้องถิ่นและมีสีสันสวยงาม เช่นการย้อมผ้าด้วยใบสมอ  ผลิตภัณฑ์มาจากธรรมชาติทั้งหมด โดยเส้นด้ายฝ้ายได้จากดอกฝ้ายที่ปลูกเอง และเส้นไหมได้จากการเลี้ยงเอง

กลุ่มทอผ้าบ้านพนาสวรรค์

เป็นผ้าย้อมน้ำแร่ จากน้ำพุร้อนแจ้ซ้อนช่วยในการย้อมเพื่อให้มีเฉดสีสว่าง สดใสขึ้น เนื้อผ้านุ่ม ส่วนใหญ่เราคัดตั้งแต่เส้นใย เช่น ฝ้าย ก่อนจะเอามาทอ/ย้อมเลือกเส้นใยที่เหมาะกับการทอผ้าเพื่อนำไปใช้งานแต่ละชนิด และสั่งตรงจากผู้ผลิตโดยตรง ทำให้ผ้าทอที่ผลิตนอกจากได้สีสดสว่างที่ไม่ใช่เฉพาะสีโทนธรรมชาติอย่าง สีน้ำตาล คือใส่สบายด้วย มีการเน้นวัตถุดิบที่หาง่ายท้องถิ่น ทำให้ต้นทุนไม่สูง ราคาไม่แพง ลูกค้าสามารถจับต้องได้

กลุ่มน้ำมอญแจ้ซ้อน

"ความเป็นมาของกลุ่มคือ การทอผ้าใช้ในชีวิตประจำวัน แล้วมารวมตัวกัน 2527 ไปเริ่มต้นทอกันที่บ้านประธานกลุ่มก่อน เริ่มได้ได้จากคนที่มาท่องเที่ยว นักท่องเที่ยวมาซื้อเยอะขึ้นเรื่อยๆ มีหลายๆส่วนงานมาส่งเสริมการขายของกลุ่ม เอกลักษณ์ของกลุ่มคือ มีศูนย์การเรียนรู้ และลายทอเอกลักษณ์   ลายผ้าที่ได้รับความนิยมของกลุ่มคือ  ผ้าลายบ่อสวก เป็นการแกะทอดแบบมาจาก ปากไหโบราณ"

กลุ่มทอผ้าบ้านซาวหลวง

กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรเข็นฝ้ายพันธุ์พื้นเมืองเป็นกลุ่มที่มีกระบวนการผลิตผ้าผืนแบบครบวงจร โดยเริ่มตั้งแต่การปลูกฝ้ายปลอดสารพิษ การปั่นด้ายฝ้าย การย้อม จนกระทั่งการนำมาทอ ทุกกระบวนการผ่านกรรมวิธีแบบธรรมชาติ ลูกค้าจึงมั่นใจได้ว่าผ้าทุกผืนไม่มีการปนเปื้อนสารเคมี

กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรเข็นฝ้ายพันธุ์พื้นเมือง

การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น ปลูกหม่อน เลี้ยงไหม ทอผ้า มีการปรับตัวตามตลาด ปรับการเลี้ยงหม่อนเลี้ยงไหมที่ใช้ในสิ่งทอ ไปแปรรูปเป็น เครื่องสำองค์ สบู่ ครีม จากโปรตีนไหม

กลุ่มทอผ้าไหมบ้านชุมตาบง

"เด่น ตรงที่ลายต่างจากที่อื่น ประจำถิ่น เป็นลายโบราณ ประจำจังหวัด  ระยะหลัง ลายประจำของหมู่บ้าน ตั๊กแตนตำข้าว  (กระนกติงตอง) พัฒนาลาย เราทอผ้าใช้เอง ตอนหลัง มีหน่วยงานสนับสนุน อยากให้ชุมชนมีรายได้ ตั้งกลุ่ม ด้วยการระดมหุ้น 100-200 บาท จนมีหน่วยงานมาช่วย รัฐ   เป็นชุมชนท่องเที่ยว กินรี ปี 64 ระดับดีเด่น ท่องเทียวโดยชุมชน กิจกรรม ด้านอาหาร การแสดง วัฒนธรรม ภาษาเขมรถิ่นไทย   สีธรรมชาติ เด่น ตรงที่ มีความปลอดภัย  สีเฉพาะไม่เหมือน ซ้ำกับผืนอื่น "

กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรบ้านโพธิ์กอง

"หัตถกรรมทอผ้าไหมบ้านสมพรรัตน์ ตำบลหนองสะโน อำเภอบุณฑริก จังหวัดอุบลราชธานี เป็นส่วนหนึ่งของโครงการส่งเสริมศิลปาชีพอำเภอบุณฑริก ภูมิปัญญาการทอผ้าไหมของชาวบ้านสมพรรัตน์นั้น ได้รับการสืบทอดจากบรรพบุรุษและอนุรักษ์ให้คงอยู่จวบจนจนปัจจุบัน ชาวบ้านมีการสั่งสมประสบการณ์และความรู้ความสามารถในทุกขั้นตอนการผลิตผ้าไหม จากการทอผ้าเพื่อใช้ในครัวเรือน ชาวบ้านสมพรรัตน์ได้รับการส่งเสริมสนับสนุนให้ทอผ้าไหมเพื่อสร้างรายได้มากขึ้นเมื่อปี 2537 ที่สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 9 เสด็จเยี่ยมราษฎรในอำเภอบุณฑริก กลุ่มชาวบ้านได้ทูลเกล้าฯ ถวายผลิตภัณฑ์ผ้าไหมและผลิตภัณฑ์จักสาน พระองค์จึงพระราชทานเงินเพื่อเป็นทุนแก่กลุ่มชาวบ้านดังกล่าว อีกทั้งยังพระราชทานพระราชดำริให้ราษฎรในพื้นที่ทำงานศิลปาชีพเพื่อเพิ่มพูนรายได้ เป็นอาชีพเสริมเพื่อให้มีรายได้เพียงพอต่อการเลี้ยงครอบครัว จึงเกิดเป็น “โครงการส่งเสริมศิลปาชีพอำเภอบุณฑริก จังหวัดอุบลราชธานี” ขึ้นงานหัตถกรรมการทอผ้าไหมของบ้านสมพรรัตน์นั้น ชาวบ้านจะดำเนินการเองทุกขั้นตอนตั้งแต่ การปลูกหม่อน การเลี้ยงไหม การสาวไหม การฟอกสี การออกแบบลวดลาย การมัดหมี่ การย้อมสี และการทอผ้า ผลิตภัณฑ์ที่นิยมทำคือ ผ้าไหมมัดหมี่ ผ้าโสร่ง ผ้ากาบบัว ผ้าไหมพื้นเรียบ และผลิตภัณฑ์จากรังไหม คลังทรัพยากรการศึกษาแบบเปิด โครงการระบบสื่อสาระออนไลน์เฉลิมพระเกียรติฯ (learn.in.th) เส้นไหมที่ผลิตเอง พันธุ์ไทยพื้นบ้าน สาวด้วยมือลงกระบุง ทำเส้นพุ่งเส้นยืน  ทอ 20 คน ใช้เส้นยืน จากจุลไหมไทย  ส่วน 30 คน ใช้เส้นสาวมือทอทั้งยืนและพุ่ง เลยเป็นเอกลักษณ์ปุ่มปมของกลุ่ม ไหมแท้สาวมือ  ลายทอ ได้ตราพระราชทานนกยูงสีทอง ผ้าไหมมัดหมี่   การย้อมสี ทั้งสีธรรมชาติ และสีเคมี ย้อมเปลือกไม้  มะกรูด  ไล่สี สีธรรมชาติย้อมสนิม หมักโคลน (ตะปู มาแช่กับโอ่ง 1 สป แล้วเอาลูกมะกรูด แช่ใส่กับน้ำสนิม 1 สป เติมน้ำตาล 1 กก 1 สป แล้วเอามาย้อมสี ได้เฉดสี เอาน้ำสนิมนี้ จะไปผสมกับสีธรรมชาติอื่น  สามารถผลิตวัตถุดิบเองได้หมด ทำให้ไม่ต้องใช้เงินลงทุน สามารถมีรายได้ ประกอบตามพระราชกระแส ของสมเด็จพระราชินี สิริกิตติ์ "

โครงการส่งเสริมศิลปาชีพสมพรรัตน์

เอกลักษณ์ของเราคือเราจะผลิตผ้าที่เป็นลายโบราณและเป็นเอกลักษณ์ของท้องถิ่น เราจะไม่ผลิตผ้าของคนอื่น ผ้าของเราที่เป็นลายโบราณก็จะมีลายปราสาทผึ้ง หัวซิ่นจกดาว ผ้าห่มขิด ผ้าแพรปลาไหล และผ้าเอกลักษณ์ของจังหวัดคือผ้ากาบบัว จะมีทั้งกาบบัวดั้งเดิมและมีกาบบัวพิสดารโดยจะมีการใส่ขิดลายไม้หรือขิดอื่นๆเพิ่มเติมทำให้ผ้านูนขึ้นเป็นสามมิติ จะไม่เป็นหน้าเดียวเหมือนกาบบัวโบราณเหมือนผ้ามัดหมี่ทั่วไป เป็นเทคนิคที่เพิ่มมูลค่า ใส่ดิ้นเงินดิ้นทอง แต่ส่วนมากผ้าที่เราทอในกลุ่มจะเป็นผ้าที่เป็นเอกลักษณ์ของท้องถิ่น และอีกอย่างคือผ้าลายลูกแก้วย้อมมะเกลือและย้อมสีธรรมชาติอื่นๆ การย้อมสีธรรมชาติของเราจะเป็นธรรมชาติจริงๆ โดย 90% ในกลุ่มจะย้อมด้วยสีธรรมชาติ ไม่เป็นพิษต่อลูกค้าและผู้ผลิตด้วย เส้นพุ่งเราจะใช้ไหมที่เราเลี้ยงเอง ส่วนเส้นยืนจะใช้ไหมโรงงานและไหมบ้าน ผ้าที่เป็นเอกลักษณ์ของเราจะมีที่นี่ที่เดียว ที่อื่นจะไม่มี ก็เลยเป็นเอกลักษณ์ประจำท้องถิ่น และทางกลุ่มมีความสามัคคี ช่วยเหลือซึ่งกันและกัน อยู่ด้วยกันแบบพี่แบบน้อง ไม่มีการแบ่งแยกชนชั้น ช่วยเหลือกันได้ทั้งนั้นถ้ามีความเดือดร้อน สนับสนุนและรับฟังความคิดเห็นของสมาชิก มีการร่วมกันเสนอแนะ ปรับปรุง แก้ไข ก็จะใช้มติที่ประชุมในการตัดสิน

กลุ่มทอผ้าตำบลหนองบ่อ

การผลิตผ้าไหมตั้งแต่ต้นน้ำ ได้แก่การปลูกหม่อน เลี้ยงไหม ขึ้นเส้นไหม ย้อมสีธรรมชาติ จนกระทั่งทอเป็นผืนผ้า โดยมีลวดลายการทอที่เป็นเอกลักษณ์ได้แก่ผ้าทอกาบบัว เป็นภูมิปัญญาของพื้นที่มาแต่โบราณ มีลายทออื่นๆเช่นลายดอกพร้าว ดอกหมาก เป็นต้น

กลุ่มผ้าทอมือบ้านบอน

เน้นการทอผ้าต้องดูตลาดก่อนว่าต้องแตกต่าง เน้นคือฉีกแนว เพราะเราไม่ได้ขายเฉพาะผู้สูงอายุ โดยแต่ละพื้นที่ก็จะมีความแตกต่างของกลุ่มเป้าหมาย เช่น สกลนครผ้ามัดหมี่สีดำ แต่กรุงเทพต้องนิ่ม กลุ่มเรามีการตลาดชัดเจน ลูกค้าเก่าต้องคงไว้ ลูกค้าใหม่ต้องมาเสมอ เรื่องผลิตภัณฑ์ หาเทกเจอร์เนื้อผ้าแบบใหม่ๆมาตลอดเพื่อปรับปรุงตัวเอง มีการพัฒนาอยู่เสมอ

กลุ่มสตรีทอผ้าฝ้ายย้อมครามบ้านถ้ำเต่า

เริ่มต้นจากการคัดใยของกลุ่ม การเลือกรับซื้อใบจากกลุ่มปลูก ในกลุ่มทำเส้นใยเอง ย้อมเองทำให้เราหาสิ่งที่เหมาะสมกับเรา แล้วก็วิธีการที่ทำให้เส้นใยสัปปะรดมีความสวยงาม เงางาม หรือตลาดต้องการแบบไหน เอกลักษณ์ของกลุ่มคือการผสมเส้นใยสัปปะรดกับฝ้าย แล้วค่อยนำมาทอรวมกัน

คำแสด

วิสาหกิจชุมชน